Największe powodzie w dziejach Polski przynosił niż genueński. To on stoi za katastrofalnymi wezbraniami Wisły i Odry w 1997 i 2010 roku.

Niż genueński powstaje, jak sama nazwa wskazuje, w rejonie miasta Genua w północno-zachodnich Włoszech, na skutek napływu gorącego i wilgotnego powietrza znad Morza Śródziemnego. Układ niskiego ciśnienia przemieszcza się następnie torem "Vb" przez wschodnią Austrię, Czechy i Słowację po Polskę.

Nad naszym krajem dochodzi do bardzo dużego zróżnicowania temperatury, ponieważ od zachodu napływa chłodne powietrze polarno-morskie, a od południowego wschodu gorąca i wilgotna masa znad Morza Czarnego. Ten kontrast termiczny wyzwala gwałtowną konwekcję, która napędza układ niżowy olbrzymimi ilościami wody.

Przyczyna dziejowych powodzi w Polsce

Niż zostaje zablokowany przez potężne wyże z zachodu i wschodu, przez co nie może podążać dalej w kierunku wschodnim, zatrzymując się nad jednym obszarem na kilka dni, gdzie padają ciągłe, obfite deszcze. W trzy doby może spaść tyle deszczu, ile normalnie powinno przez pół roku.

Jako, że w Polsce największe sumy opadów notowane są wówczas na terenach górzystych Sudetów i Karpat za sprawą orografii, dochodzi do gwałtownych wezbrań na potokach i strumykach górskich, a te z kolei zasilają główne rzeki, w tym Odrę i Wisłę, wywołując powodzie.

W lipcu 1997 roku niż genueński doprowadził do katastrofalnej powodzi tysiąclecia na Odrze, która zatopiła Racibórz, Opole i Wrocław. Powtórkę mieliśmy w 2010 roku, kiedy olbrzymie powodzie dotknęły jednocześnie Odrę i Wisłę. Kolejna wielka powódź jest tylko kwestią czasu i może nadejść w każdej chwili.